In een olijfgaard in de heuvels boven de Taravo-vallei staat een groep menhirs van twee tot drie meter hoog. Sommige hebben gezichten — fijne neuzen, ogen, een zwaardgordel om hun middel. Niemand weet precies wie ze gemaakt heeft. Wat wel zeker is: ze zijn ouder dan Stonehenge, ouder dan de piramides, en je staat er gewoon naast.
Wat Filitosa is
Filitosa is een prehistorische archeologische site in Corse-du-Sud, ongeveer 5 kilometer ten westen van het dorp Sollacaro en 30 minuten ten noorden van Propriano. Het ligt op een laag plateau boven de Taravo-vallei, met uitzicht op de bergen aan de horizon.
De site dateert van 3300 voor Christus tot in de Romeinse tijd, met de meest dramatische periode rond 1500 v.Chr., toen de bekende menhirs werden opgericht. Filitosa is sindsdien een van de belangrijkste prehistorische sites van het Middellandse Zeegebied — niet alleen vanwege de hoeveelheid menhirs, maar vooral omdat veel ervan gezichten en wapens dragen, iets wat elders nauwelijks voorkomt.
Tip Filitosa is geen Pompeii in schaal. Het is een rustige, kleine site die je in anderhalf tot twee uur doorloopt. De charme zit in de combinatie van de stenen zelf, de eeuwenoude olijfboom en de stilte van het omliggende landschap.
Wat je ziet
De site is opgedeeld in een paar duidelijke zones:
Centrale monoliet (Filitosa V) — de bekendste menhir, met een fijn uitgewerkt gezicht en een zwaard op de borst. Bijna twee meter hoog. Wordt vaak gebruikt voor de foto in reisgidsen.
Cirkel van menhirs — vijf rechtopstaande menhirs in een cirkel rond een olijfboom die volgens schattingen 1.200 jaar oud is. De stenen zijn waarschijnlijk in een tweede leven gebruikt door een latere cultuur (de Torreens) als bouwmateriaal voor hun fortificaties — sommige hebben sporen van herbewerking.
Castellu (de Bronstijdvesting) — een stenen rondbouw uit zo'n 1500 v.Chr., gebouwd op een rotsuitsteeksel. Deze torre is een type bouwwerk dat alleen op Corsica en Sardinië voorkomt en waarschijnlijk een religieuze of bestuurlijke functie had. Je kunt er omheen lopen en deels in.
Carrière — een steenhouwerij waar je nog kunt zien hoe blokken zijn losgemaakt. Een raar gevoel: hier hebben mensen vijfduizend jaar geleden hun gereedschap gebruikt op steen die er nu nog steeds ligt.
Museum — een klein museum bij de ingang met vondsten uit de opgravingen: scherven aardewerk, pijlpunten, sieraden, en een paar vondsten uit de neolithische periode (vóór de menhirs).
De geschiedenis: drie lagen
Wat Filitosa zo bijzonder maakt is dat je drie tijdperken naast elkaar ziet:
- Neolithische bewoners (3300-1800 v.Chr.) bouwden de eerste structuren en lieten aardewerk en gereedschap achter
- De menhir-cultuur (rond 1500 v.Chr.) richtte de stenen op met gezichten en wapens. Wie ze waren is onduidelijk, maar de gedetailleerde voorstellingen suggereren dat het portretten zijn van krijgers of leiders
- De Torreens (na 1500 v.Chr.) waren een nieuwe bevolking, waarschijnlijk uit Italië, die de menhir-cultuur omverwierpen, hun monumenten omver duwden, en hun eigen torres-bouwwerken neerzetten — vaak met de kapotgemaakte menhirs als bouwmateriaal
Die laatste laag verklaart waarom sommige menhirs nu in een muur staan in plaats van rechtop: de oorspronkelijke functie was vergeten of werd doelbewust ontheiligd.
Hoe het ontdekt is
De site werd in 1946 ontdekt door de toenmalige eigenaar van het land, Charles-Antoine Cesari, die boerend op de heuvel ineens grote stenen tegenkwam. De Britse schrijfster Dorothy Carrington bezocht hem en herkende de archeologische waarde, waarna systematische opgravingen begonnen onder leiding van Roger Grosjean in 1954.
De familie Cesari beheert de site nog steeds, en je merkt dat aan de toon: het is geen toeristische industrie, maar een familiale operatie met een museum, een kassa en een bewaakte rust over het terrein.
Tip Het ticket geeft toegang tot zowel het museum als de archeologische site. Begin bij het museum voor de context — dat maakt de menhirs daarna veel begrijpelijker. De audiogids is in meerdere talen, ook Nederlands.
Praktisch
- Bereikbaarheid: vanuit Ajaccio ongeveer 1 uur via de N196 en D57. Vanuit Propriano een halfuur, vanuit Sartène ook ongeveer een halfuur. Volg bordjes 'Filitosa' vanaf de N196
- Parkeren: gratis voor de ingang
- Openingstijden: dagelijks april tot november, ongeveer 09.00–19.00. In de winter beperkter, controleer voor je gaat
- Entree: rond €8 voor volwassenen, kortingen voor kinderen en studenten
- Tijdsbesteding: anderhalf tot twee uur is genoeg om de hele site rustig te bekijken
- Combineer met: een lunch in Sartène of de wijngaarden van het zuiden, of een doorrit naar de Bavella in de namiddag
- Wanneer: vermijd de hete middaguren in juli en augustus — er is weinig schaduw op het terrein. Vroege ochtend of laat in de middag is mooier qua licht én temperatuur